Het was niet zoals de luipaarden die we vandaag op Safari zien. Zwaarder. Anders gebouwd. Panthera pardus burgtonona. Een mondvol. Maar deze kat had gewicht.
Dikke botten. Brede kaken.
Het fossielenbestand haalde uiteindelijk de intergl-periode van het Eemien in, ongeveer 130.000 tot 115.000 jaar geleden. Dat raam vlak voor de laatste ijstijd heeft de boel echt doen draaien. En daar in Duitsland? Een nieuwe ondersoort bloeide.
Thüringen opgraven
De site is oud nieuws. Of dat is tenminste voor geologen. De travertijnputten van Burgtonna leveren al eeuwenlang fossielen op. Helmut Hemmer en Ralf-Dietrich Kabilke van het Senckenberg Research Station wijzen naar 1696. Wilhelm Ernst Tentzel keek toen naar een olifant. Eerste wetenschappelijke knipoog.
Dat moment bevestigde de status van Burgtonna. Een natuurwetenschappelijk aandachtspunt.
Bij de meeste eerdere opgravingen zijn leeuwen aangetroffen, met name Panthera leo cf. spelaea. Misschien een wilde kat, Felis silvestris. Maar in 1993 veranderden de zaken. Andreas Lindner. Een particuliere verzamelaar. Hij haalde botten uit het zuidelijkste deel van de put tijdens een fase van intensievere steenwinning. In de loop der jaren heeft hij ongeveer 2500 vondsten van gewervelde dieren verzameld. Deze? De ster van de show.
Maar het zijn maar stukjes. Een onderkaak. Eén bovenste carnassiale tand. Verschillende ledematen. Maar dat was genoeg.
Niet je gemiddelde luipaard
De paleontologen waren niet verlegen over de beschrijving. Slanke kaken maar enorm robuust. Waarschijnlijk een vrouwtje. Jong zelfs, gezien de kleine tandslijtage.
De statistieken?
– Gewicht : 35 tot 45 kg
– Hoofd-lichaamslengte : 107–112 cm
Dat is zwaar voor een luipaard uit deze tijd. Nog zwaarder vergeleken met moderne neven. De bouw was geen slanke panter; het leek op een jaguar. Gedrongen. Hoge body mass index. Een duidelijke afwijking van de lenige moordenaars die nu door Afrika of Azië zwerven.
De auteurs koppelen burgtona aan eerdere vondsten uit Mosbach en Taubch. Unieke gebitskenmerken onderscheiden deze dieren. Totaal verschillend van de latere luipaarden van Europa. Die? Opnieuw getagd door dit team als Panthera pardus antiqua.
Wie regeerde waar
Timing is hier van belang.
P. burgtonnae lijkt Midden-Europees laat midden Pleistoceen. Verspreidt zich tijdens het vroege late Pleistoceen. MIS 5E. In ieder geval van Midden-Europa tot aan de Apennijnen. Treft West-Europa vóór MIS 2.
Maar toen kwam de Weichseliaanse koude fase. De grote bevriezing. In Midden- en Zuidoost-Europa? P. burgtonnae vervaagde. Of verdwenen.
Het landschap schakelde over.
Voer Panthera pardus antica in. Het team merkt op dat tijdens die laatste ijstijd antiqua de regio domineerde. Het was ‘toen heel gewoon’. Een vervanging? Of gewoon de meest geharde overlevende van een veranderend klimaat?
Twee grote, zware luipaardvormen definieerden Europa in het late midden en het late Pleistoceen. Nu weg. Vervangen door magere, lichtere soorten in het zuiden en elders.
Het artikel gaat over Palaeobiodiversiteit en Palo-milieus.
Wij kennen de botten. We hebben de data.
We vragen ons nog steeds af waarom de zware hitters zijn afgehaakt.
