De Atlantische Meridional Overtowning-circulatie kan zwak worden. Langzaam. Het zal echter niet knappen als een droog takje. In ieder geval niet volgens een gloednieuw klimaatmodel.
De smeltmythe
Groenland bloedt ijs. Snel. Zoals 30 miljoen ton per uur snel. Dat zoete water vermengt zich met de zoute, dichte soep van de Noord-Atlantische Oceaan. Het verdunt het. Een lagere dichtheid betekent dat het water niet zinkt. Het AMOC blijft staan.
Enge foto toch?
Europa bevriest. Gewassen sterven. Moessons gaan raar. De angst was dat een omslagpunt onvermijdelijk en onomkeerbaar was. Een abrupte duik in de bijna arctische hel.
Oliver Mehling van de Universiteit Utrecht vindt dat onzin. Of in ieder geval te simpel.
“De conventionele wijsheid dat het smelten van de ijskap van Greenwich een onomkeerbare ineenstorting zou kunnen veroorzaken… is absoluut te simplistisch”, zegt Mehling.
Het blijkt dat de Groenlandse smelting alleen niet op de knop kan drukken. Het helpt, zeker. Maar het is niet de hoofdschakelaar.
De echte slechterik
Warmte is de voornaamste boosdoener. Warmere lucht betekent dat het zoute water van de Noord-Atlantische Oceaan warmer blijft. Het blijft vlotter. Minder zinken. De atmosfeer bevat ook meer vocht, dat als regen valt. Zoetwater erop. De menging van de oceaan neemt af. Eenvoudige natuurkunde, rommelige gevolgen.
Het team van Mehling voerde de cijfers uit. Ze keken naar wat er gebeurt als je die Groenlandse sneeuwbrij toevoegt aan de bestaande opwarming van de atmosfeer.
Hier is de uitsplitsing:
- Alleen al door de opwarming van de atmosfeer is de AMOC-sterkte tegen het jaar 2300 met 60% afgenomen
- Het toevoegen van Groenlandse smelt scheert nog eens 20% af
- Totale verzwakking, aanzienlijk, zeker. Maar geleidelijk
Is het een ramp? Absoluut. Een daling van 80% betekent dat de Noordzee bevriest. De West-Europese landbouw krijgt een zware klap te verduren. Het is geen picknick. Maar het is voorspelbaar. Het is lineair. Het is geen cliff-drop.
Hoop op omkering
Wat als we stoppen?
Als de CO2-uitstoot vanaf 2258 met 1% per jaar begint te dalen – oké, misschien niet morgen, maar op de langere termijn – slaat het systeem terug. Het AMOC herstelt zich. Volledig. Rond het jaar 2400.
Het is geen magie. Het is gewoon geen enkele reis.
Louise Sime van de British Antarctic Survey zegt het duidelijk: het AMOC volgt onze CO2. Sterk. Lineair. Als we stoppen met het verbranden van fossielen, keert de stroom terug. Het ‘van een klif vallen’-scenario? Dat is een filmplot. Niet dit model.
Nog niet geregeld
Maar wacht. Vier het niet. Nog.
Andere modellen zeggen andere dingen. René van Westen, eveneens uit Uthrecht, vond in een eerder onderzoek een omslagpunt. De massale smelting van Groenland leidde daar tot een ineenstorting. Zijn model ging er echter van uit dat het smelten gestaag gebeurde en niet toenam zoals in de echte wereld. Verschillende aannames. Verschillende resultaten.
“De resultaten zijn modelafhankelijk”, geeft Van Westen toe.
Bovendien kijken we niet alleen naar Groenland. Antarctica smelt ook. Het zoete water zou de hele mondiale transportband kunnen ontwrichten. Of, vreemd genoeg, helpen het te stabiliseren, afhankelijk van de timing. Het is chaotisch. Rommelig.
Jonathan Baker van het Britse Met Office wil niet dat je denkt dat deze zaak gesloten is. Het is nog een bewijsstuk. Geen hamerslag.
Het AMOC kan kwetsbaar zijn. Maar misschien, heel misschien, is het niet tot een abrupt einde gedoemd.
Tenzij we het blijven opwarmen. Welke, eerlijk gezegd? Dat lijkt de voor de hand liggende stap die we nog steeds maken.
