Snelkoppelingen zijn de standaardmodus van de hersenen. Het heeft een hekel aan energieverspilling. Dus wij raden. We modderen door beslissingen in het onbewuste donker, omdat het berekenen van elke uitkomst metabolisch gezien te duur is. Het is misschien de reden waarom we houden van nette doosjes voor de mentale toestand van mensen. Zelfs als de dozen verkeerd zijn.
Neem de volwassenheid. Wat telt? Eén natie zegt zestien. Een ander dringt aan op eenentwintig. De kloof is belangrijk. We behandelen kinderen als kwetsbare dingen en volwassenen als volgeladen kanonnen. Sommige politici willen die kloof overbruggen met behulp van wetenschap. Met name beeldvorming van de hersenen. Ze willen dat beleidsmakers controleren op ‘volwassenheidsniveaus’ voordat ze strafrechtelijke straffen uitspreken of een autosleutel overhandigen. Er is een populaire mythe dat de hersenen op hun vijfentwintigste klaar zijn met ontwikkelen. Fout. Zo werkt het niet. Hersenen rijpen volgens totaal verschillende schema’s. Er is niet één enkele maatstaf voor ‘klaar’.
De neurowetenschappen worden echter niet alleen gedwongen volwassenheid te definiëren. Kijk naar autisme. Sommige onderzoekers willen een nieuw label: diepgaand autisme. Het zou mensen sorteren op IQ, spraakvermogen en zorgbehoeften. Het doel? Om financiering voor de meest kwetsbaren veilig te stellen. Klinkt goed, toch? De vangst is uitsluiting. Iedereen die de strikte grens mist, blijft achter. Erger nog, het zou een stomme persoon met een briljante geest op één hoop kunnen gooien naast iemand met een cognitieve beperking. Verschillende neurologie. Verschillende behoeften. Hetzelfde bureaucratische dossier.
Dan is er het rechtszaaldrama. Psychopathie wordt vaak gepresenteerd als gevestigde wetenschap. Rechters luisteren naar profilerende studies zoals gospel. Soms fungeert het als een mitigatie-instrument. Waarom brengt dat een solide vervolging in de war? Het maakt de zaken niet helderder. Het vertroebelt ze. Psychopathie is een evoluerend raamwerk, geen biologische constante die je kunt opensnijden en bewijzen. Recent onderzoek geeft toe dat het wankel is. Het als feit gebruiken is gevaarlijk.
Wij willen nette dozen. Het is natuurlijk. De toekomst zou ons precieze informatie kunnen geven over iemands cognitieve toestand. Misschien.
Maar nog niet. Wij zijn er niet. De wetenschap is nog niet klaar om te oordelen.
