Antibioticaresistentie. Het klinkt technisch, saai zelfs. Tot je het je herinnert doodt het jaarlijks meer dan 1 miljoen mensen. Elk jaar. En het wordt steeds erger. Snel.
We wisten dat misbruik en overmatig gebruik de belangrijkste boosdoeners waren. Artsen schrijven te veel voor. Patiënten die de helft van hun kuur afmaken. Maar nieuw onderzoek wijst erop dat een andere slechterik zich in het volle zicht verbergt. De klimaatcrisis.
Een team van onderzoekers uit Groot-Brittannië, Frankrijk, Australië, Zwitserland en China heeft de gegevens bekeken. Heb er echt naar gekeken. Ze publiceerden hun bevindingen in The Lancet Planetary Health. Hun conclusie is hard. De klimaatverandering werkt als een versneller. Een vonk die een langzame verbranding in een natuurbrand verandert.
Hitte maakt de weerstand pittig
Het onderzoek richtte zich op Salmonella. Een vervelende bacteriële bug en een van de meest voorkomende infecties wereldwijd. De onderzoekers analyseerden genomen uit ruim 480.500 Salmonella -monsters. Deze kwamen uit 139 verschillende landen. Het tijdsbestek? 1940 tot 2023.
Dat zijn veel ziektekiemen. En een lange tijd.
Dit is wat ze hebben gevonden. Tussen 1940 en vandaag was er wereldwijd een toename van 10 procent in antibioticaresistentiegenen in Salmonella. Dit is niet alleen maar lawaai. Het is een signaal.
De link is niet lineair. Het gaat niet gestaag omhoog als een ladder. Het is rommelig. Niet-lineair. De combinatie van stijgende temperaturen en veranderde regenpatronen zorgt voor chaos. Deze chaos zorgt ervoor dat bacteriën zich sneller kunnen aanpassen. Ze muteren. Ze overleven. Ze delen hun resistente genen als roddels op een feestje.
“Stijgende temperaturen en veranderde neerslagpatronen versterken niet-lineair de overvloed en verspreiding van antimicrobiële resistentiegenen.”
De onderzoekers zeiden niet dat klimaatverandering de enige drijfveer is. Nee. Menselijk gedrag – het misbruik van antibiotica – is nog steeds de grootste factor. Maar hitte en regen werken als brandstof. Ze knoeien met de microbiële ecologische stabiliteit. Ze dwingen de evolutie om te versnellen.
Waar komt het harder aan?
Niet iedereen wordt even hard getroffen. Van de onderzochte landen zag 82 procent een toename van resistentiegenen.
Waar was de klap het zwaarst?
– Het Midden-Oosten.
– Noord-Afrika.
Deze regio’s kenden de sterkste klimaatgerelateerde sprongen. Zuid-Azië volgde. Dan het ten zuiden van de Sahara gelegen deel van Afrika. De hetere en nattere verschuivingen die deze regio’s ervaren lijken perfecte omstandigheden te creëren waarin superinsecten kunnen gedijen.
Dit is geen bewijs van een directe oorzaak. De wetenschap is zo kieskeurig. Correlatie is geen causaliteit. Maar het is robuust bewijs. De link is sterk genoeg om de aandacht op te eisen. We kunnen artsen en apothekers niet langer alleen maar de schuld geven. De sfeer is belangrijk.
Een oplossing voor een oorlog op twee fronten
Dus wat nu? We hebben een oorlog op twee fronten.
Eén front zijn de antibiotica. We hebben een beter beheer nodig. Eén Gezondheidstoezicht. Minder misbruik.
Het andere front is de planeet. Mitigatiebeleid is van belang. Het Akkoord van Parijs gaat niet alleen over het redden van koraalriffen. Het zou ook kunnen gaan over het besparen van penicilline.
De auteurs zijn duidelijk. Je kunt niet tegen de één vechten zonder tegen de ander te vechten. Scenario’s met lage emissies zouden de verspreiding van resistentie effectief kunnen tegengaan. Het vasthouden aan die klimaatdoelstellingen fungeert als een medische interventie.
Wie had kunnen vermoeden dat het redden van het klimaat een gezondheidsstrategie is?
Misschien heeft niemand dat gedaan. Nu doen we dat. Maar de data stapelen zich op. De bacteriën wachten niet op consensus. Ze passen zich aan aan de hitte. Zijn wij daar klaar voor?
Waarschijnlijk niet helemaal. Maar we moeten beginnen met het verbinden van de punten. Tussen de thermometer. Het receptboekje. En de patiënt.
