Het was niet alleen een wals met een betere houding. De pavane was de stijve, majestueuze processiedans die de Europese aristocratie domineerde van de 16e tot de 17e eeuw. Zie het als het originele rode loper-moment. Ongeveer 150 jaar lang was dit de beweging die ceremoniële bals opende. Het ging minder om atletisch vermogen en meer om het pronken met dure, elegante jurken terwijl je met langzame, weloverwogen gratie bewoog.
Oorsprong en Italiaanse roots
Waar komt de pavan vandaan? De naam komt waarschijnlijk van het Italiaanse padovana, verwijzend naar Padua. De dans reisde waarschijnlijk van Italië naar Frankrijk en Engeland en trok onderweg door Spanje. In Zuid-Spanje was de sfeer nog plechtiger. Daar werd de pavane voor serieuze gelegenheden in kerken uitgevoerd. Het is voortgekomen uit de basse danse, een eerdere hofdans, maar heeft een zwaardere, koninklijkere voetafdruk gekregen.
Hoe de Pavane werd uitgevoerd
Als je in een pavane zou stappen, zou de muziek in 2/2 of 4/4 maat zijn. Langzaam. Opzettelijk. De basisbeweging bestond uit het naar voren en naar achteren stappen. Dansers stonden op de bal van hun voeten en zwaaiden heen en weer. Ze marcheerden niet alleen; ze vormden kolommen van paren die door de balzaal cirkelden. Af en toe zongen ze zelfs mee. Het was een blijk van evenwicht, niet van snelheid.
Rond 1600 begon de dans lichter te worden. Er werden levendiger stappen geïntroduceerd, zoals de fleuret, waarbij elke voet kort wordt opgetild voordat de volgende stap wordt gezet. Dit maakte de pavane minder pompeus en wat toegankelijker. Maar het heeft zijn waardigheid nooit helemaal verloren.
De Pavane en de Galliard
Je zag de pavane zelden alleen. Gewoonlijk werd het gevolgd door de nadans, de galliard. Als de pavane de langzame wandeling naar het feest was, was de galliard het afterparty. Het was krachtig, energiek en compleet anders. Deze combinatie van een langzame, statige dans met een snelle, levendige dans werd een standaardformat.
Waarom de Pavane belangrijk is in de muziekgeschiedenis
De combinatie van de pavane en galliard was een voorloper van de instrumentale danssuites die populair werden in de 17e eeuw. Componisten stopten niet alleen bij dansmuziek. Ze hebben de pavane aangepast voor puur instrumentale uitvoering. Je kunt het horen in de padouanas uit de suites van Johann Hermann Schein.
Eeuwen later bleef de pavane hangen in het klassieke repertoire. Gabriel Fauré componeerde de Pavane voor orkest. Maurice Ravel gaf ons de Pavane voor een dode prinses. Voor deze stukken waren geen dansers nodig. Ze hadden alleen een publiek nodig om het gewicht van de geschiedenis te voelen.
De pavane was niet zomaar een stap. Het was een verklaring. En zelfs toen de muziek stopte, bleef de echo in de suites die volgden.

























