Nie czuję tego. Nie możesz go zobaczyć. Nigdy nie będziesz mógł tego posmakować. Jednakże hel utrzymuje balon w stanie pływającym i chłodzi urządzenie MRI. W skali kosmicznej jest drugim po wodorze najlżejszym pierwiastkiem we Wszechświecie. Pomimo bogatych zasobów naturalnych, planeta ta jest owiana tajemnicą. Jest ledwo wykrywalny w powietrzu, którym oddychamy, ale jeśli zagłębisz się w złoża gazu ziemnego, możesz znaleźć nawet 7% tego gazu.
Pierwotnie nie został znaleziony na Ziemi, ale na Słońcu. W 1868 roku astronomowie analizując atmosferę Słońca odkryli linie widmowe, które nie odpowiadały żadnemu ze znanych pierwiastków. Nazwali go na cześć boga słońca Heliosa. Pierwiastek ten został odkryty na naszej planecie znacznie później. Powstaje w wyniku powolnego rozkładu substancji radioaktywnych pod ziemią. Naukowcy faktycznie wykorzystują tę właściwość do przeprowadzania „datowania helem” w celu określenia wieku skał.
Dlaczego to jest ważne? Bo w ogóle nie reaguje. Nie pali się. To nie eksploduje. Nie rdzewieje. Ta bezwładność czyni go integralną częścią nowoczesnego przemysłu. Spawacze używają go do ochrony metalu przed tlenem. Rakietowcy używają go do pompowania paliwa do silników. Nurkowie głębinowi wdychają zawierającą ją mieszaninę, aby uniknąć narkozy azotowej lub „głębokiego pijaństwa” – uczucia pijaństwa na dużych głębokościach. Instalowany jest także w chromatografach gazowych analizujących składniki chemiczne.
Ale prawdziwa magia dzieje się, gdy ją zamrozisz.
Temperatura ciekłego helu jest niższa niż -452°F (-268,9°C). To tylko 4 stopnie powyżej zera absolutnego. W tej temperaturze fizyka nie działa już tak jak zwykle. Hel staje się cieczą kwantową. Wykazuje nadciekłość. Płynie bez lepkości. Może unosić się wzdłuż ścian naczyń krwionośnych. Przeciwstawienie się grawitacji w pozornie niemożliwy sposób.
Stan ten pozwala na osiągnięcie nadprzewodnictwa. Prąd elektryczny może przepływać przez niektóre materiały bez oporu. To zasila gigantyczne magnesy w akceleratorach cząstek i sprzęcie do obrazowania medycznego. Bez ciekłego helu technologie te nie będą działać.
Traktujemy ten niewidzialny gaz jako coś oczywistego. Występuje w atmosferze w małych ilościach. Jednak zasila także znaki świetlne, chłodzi czujniki teleskopowe i napędza statki kosmiczne. To nie tylko gaz szlachetny. Jest bardzo cichy. Jest nieszkodliwy. To jest konieczne.
Jednakże w miarę kontynuacji wydobycia gazu ziemnego jego rezerwy maleją. Wyczerpujemy zasoby skorupy ziemskiej, które powstawały przez miliardy lat. Czy znajdziemy sposób na ich recykling?