Tientallen miljoenen stortten zich in een groene droom. Zeewier groeit snel. Het eet koolstofdioxide. Beleggers waren er dol op. Ze zagen een goedkope manier om de doelstellingen van het Akkoord van Parijs te halen: de opwarming onder de 2°C houden. Misschien zelfs een deel van de schade ongedaan maken.
De Amerikaanse start-up Running Tide scoorde $70 miljoen. Grote plannen. Ze kweekten kelp op houten pucks, lieten de biomassa drassig worden en brachten het naar de diepte. Vastlegging door zwaartekracht. Simpel, toch? Ze hadden geen contant geld meer. Vorig jaar gestopt.
Dan is er Kelp Blue, Nederlands van naam. Ze hebben $ 2 miljoen opgehaald. Hun boerderij in Namibië produceert zeewier als meststof. Ze beweren dat kleine deeltjes afbreken, naar beneden drijven en een half miljard ton CO2 per jaar kunnen vasthouden. Ambitieuze cijfers.
De realitychecks stapelen zich op. Twee nieuwe onderzoeken zeggen dat de wiskunde misschien niet klopt. Of beter gezegd, het komt neer op het tegenovergestelde van wat je wilt.
“Het kan lokaal averechts werken.”
Dat is Manon Berger van de Universiteit van Bern. Ze waarschuwt dat het opzuigen van voedingsstoffen voor gekweekt zeewier het fytoplankton zou kunnen uithongeren. Fytoplankton eet ook koolstof. Als ze sterven, zinken ze. Je trekt aan de ene hendel, je trekt aan de andere. Het resultaat? De oceaan neemt minder koolstof op. Ecologisch rommelig. Klimaattechnisch beperkt.
Het meeste zeewier hangt vlakbij de kust. Sargassum opzij. Het heeft voedsel nodig. Voedingsstoffen zijn daar in overvloed aanwezig. De kelp doet aan fotosynthese, haalt opgeloste koolstof uit het water, laat de zee meer CO2 uit de lucht opnemen.
Hier is het probleem.
Het grootste deel van die koolstof komt meteen weer naar boven. Microben en vissen eten de kelp. Ze poepen het uit, verteren het en ademen het weer uit. Schattingen zeggen dat negen tiende van de koolstof onmiddellijk terugkeert naar de atmosfeer. Om het daadwerkelijk te verbergen, moet je dat spul naar de diepe, donkere oceaan brengen. Balen het op. Laat het zinken.
Maar de open oceaan is hongerig en leeg.
Berger modelleerde dat er binnen een straal van 320 kilometer uit de kust 20 miljard ton per jaar zou groeien. De kelp slokt stikstof, fosfor en ijzer op. Snel. Na 25 jaar? De groei daalt met 95%. Erger nog: het mondiale fytoplankton daalt met wel 8%. Je kannibaliseert de bestaande biologische pomp om je eigen pomp van brandstof te voorzien.
Sommige scenario’s zien er nog steeds goed uit. Miljarden tonnen verwijderd. Maar verdraai de variabelen. Verander de soort, verander de eetlust van voedingsstoffen. Plotseling, voor elke ton koolstof die je opslaat, gooi je een halve ton meer de lucht in. Netto winst. Niet echt.
Het model benadrukt kleine vlekken. Senegal. Zuid-Australië. Samen 0,05% van de oceaan. Dat is het enige onroerend goed waar kelp gedijt zonder het plankton te vernielen.
“Als je maar een paar specifieke locaties hebt, kun je niet genoeg zeewier kweken om de gigatonverwijderingsniveaus te halen.”
Je moet dus de groei stimuleren. Enter Andrew Yool, UK National Oceanography Centre. Zijn team maakte modellen waarbij ze ijzer in het water dumpten om de kelpvelden te bemesten. Tot 40 miljard ton CO2-verwijdering mogelijk. Klinkt geweldig.
Dan kijk je naar de vis.
Halveer het plankton, je doodt de voedselbron voor bijna alles hogerop. ‘Je berooft de oppervlakte-oceaan,’ zegt Yool. Je verplaatst voedingsstoffen van boven naar beneden. Het lijkt minder op landbouw en meer op het langzaam wurgen van het ecosysteem.
De schaal is sowieso absurd. Je moet 14% van het oceaanoppervlak in kooien houden. Niet in kalme wateren, maar in de door stormen geteisterde Zuidelijke Oceaan en op hoge noordelijke breedtegraden. Denk aan ruwe zeeën. Denk aan een logistieke hel.
De ijzerbemesting overslaan? Het zeewier compenseert het verloren plankton niet. Je voegt zo’n 700 miljoen ton extra CO2 toe aan de lucht. Per jaar.
Chelsey Baker, ook bij NOC, verwoordt het duidelijk. Je kunt niet zomaar algen kweken en het koolstofverwijdering noemen als je de bijkomende schade aan fytoplankton negeert.
“Je kunt niet aannemen dat CDR werkt als je geen rekening houdt met wat het fytoplankton voorheen deed.”
De wetenschap is daar. Natuurcommunicatie. Biogeowetenschappen. De DOI-links liggen stil, wachtend om te worden geciteerd of genegeerd.
Er is een drang om te zoeken naar ecologische oplossingen die genezen in plaats van alleen maar te patchen. Lucy Jones, Guy Shrubsole, Rowan Hooper: ze kijken naar crises en mogelijke oplossingen die ons ook gelukkiger maken. Edele. Misschien naïef.
Maar voorlopig zinkt de kelp. En dat geldt ook voor de verwachtingen. We wilden een magische plant. We hebben een wisselwerking gevonden.
