Verloren en gevonden
Het heeft sinds de jaren zeventig in de modder gelegen. Toen verdween het. Nu is het terug, gehavend en verwarrend onvolledig.
In 1978 leverden de Gram Clay Pits in Denemarken iets absurd groots op. Een wervel. Drieëntwintig centimeter breed. Met een doorsnede van 25 cm overschaduwde het elke andere megalodon-ruggengraat die daarvoor of daarna werd gevonden. Paleontologen raakten in paniek. Het was de gouden standaard om te berekenen hoe angstaanjagend deze gigantische haai, Otodus megalodon, eigenlijk was. Het suggereerde een monster dat stadsbussen kan inslikken. Of in ieder geval delen ervan.
Toen kwam de verhuisdagramp. 1989.
Het exemplaar verplaatste faciliteiten. Het verbrijzelde. Iemand keek naar de kapotte stukken, haalde zijn schouders op en markeerde de doos met ‘verloren’. Een klassiek geval van administratieve blindheid. Totdat Bent Erik Kramer Lindow, curator bij het Natuurhistorisch Museum van Denemarken, toevallig een doos met door elkaar gegooide fragmenten tegenkwam. Hij keek dichterbij. Wachten. Was dat de legendarische wervel?
Dat dacht hij. Hij belde Kenshu Shimada.
“Ik was vol ongeloof”, gaf Shimada toe aan ScienceAlert. Het ging niet om ontdekking; het was voorwaarde. “Mijn onmiddellijke zorg was de toestand ervan.”
De stukken waren een puinhoop. Aan gruzelementen. Ze werden na de crash van 1989 jarenlang door paleontoloog Frank Osbåck vergeten en zaten in het ongewisse. In 2017 werd de inhoud geïdentificeerd. Het echte werk van het tellen begon.
De straal is belangrijk
Wetenschap gaat over herhaling. Het is saai totdat het werkt.
Het team van Shimada moest de oorspronkelijke metingen bevestigen. Foto’s hadden het fysieke fossiel tientallen jaren lang vervangen, wat moderne schattingen van de grootte aanstuurde. Maar foto’s liegen. Perspectief vervormt. Een maat van 23 cm op een foto is een gok totdat je het bot meet.
Eén fragment bevatte de sleutel. Het behield het midden en een deel van de buitenste ring.
“Omdat het een straal van 1,15 centimeter gaf…” wacht. Nee. Het citaat zegt 11.5. Straal 11,5 cm. Dat betekent dat de diameter 23 is. De wiskunde klopt. Shimada riep letterlijk: “Ja!” in een rustige kamer. Vermoedelijk. Het voelde dramatisch.
De oorspronkelijke schattingen voor megalodon – tot 24,3 meter of ongeveer 80 voet – blijven standvastig. De ‘gigantische bus’-theorie is geen fantasie. Het wordt ondersteund door een rots die tien jaar lang genegeerd werd.
“De herontdekking van de wervels… elimineert alle twijfels over de maximale werveldiameter”, zei Shimada.
Haaien hebben geen botten. Geen echte. Gewoon verkalkt kraakbeen. Daarom is één enkele ruggengraat een schatkaart. Tanden komen vaak voor. Stekels zijn zeldzaam. Een wervelkolom met 141 wervels is de complete set tot nu toe. Dit fragment is een stukje van een puzzel dat de rest van de stukjes niet meer heeft. Of toch?
Maaginhoud?
De doos bestond niet alleen uit wervels.
Er waren 185 fragmenten. Verschillende rotsen met afgietsels. Sediment. Veel vuil dat er verdacht uitzag.
Shimada nam een microscoop en onderzocht het vuil rond de botten. Hij verwachtte mineralen. Misschien oud plankton. Wat hij vond waren schubben.
Schubben van reuzenhaaien.
Dit is geen willekeurig toeval. Het suggereert predatie. Opportunistisch, zeker, maar toch predatie. Het lijkt erop dat de megalodon niet alleen walvissen aan het eten was. Hij jaagde op andere haaien. Grote. De vondst duidt op een dieet dat breder is dan voorheen werd geaccepteerd, inclusief de consumptie van hedendaagse filtervoeders.
Dus een roofdier van 900.000 kilo dat het grootste deel van zijn ruggengraat mist en reuzenhaaien eet? Ja. De oceaan was een gemenere plek als megalodons erop liepen – zwommen –.
Overgebleven mysteries
Museumdozen zitten vol geesten.
“We zijn er vrij zeker van dat er nog veel andere… exemplaren wachten”, merkte Shimada op. Hij vindt al jaren schatten in laden. Je vergeet gemakkelijk dat opslagruimten geheimen bevatten die dateren van vóór de mensen die er nu werkten.
De megalodon is verdwenen. Al 3,6 miljoen jaar dood. Maar we leren er nog steeds over uit dozen in Deense kelders.
Wat labelen we nog meer verkeerd?
Het papier belandde in Palaeontologia Electronica. Het is weer een stukje van de puzzel. Er is veel ruimte in die puzzel die leeg is gelaten.
Kijk misschien eens op je zolder.
