Stof verdwijnt. Het gordijn valt.
NASA’s James Webb-ruimtetelescoop heeft zojuist nieuwe ogen op Centaurus A gepubliceerd. Dikke wolken die vroeger de ingewanden van de Melkweg verborgen hielden, worden nu teruggetrokken. Wat zit eronder? Miljoenen sterren. Allemaal. Opgesloten in een kern die weigert genegeerd te worden.
We zien spaghettikommen met gloeiend puin. We zien een kromgetrokken strook gas, verdacht veel op Tennessee lijkend, die dwars door het midden snijdt. En we zien het hongerige zwarte gat op de bodem, kauwend op alles wat het pakken kan.
Het zorgt zeker voor geweldige desktopkunst. Maar kijk eens dichterbij. Het is een laboratorium. Een chaotische.
Centaurus A vertelt ons hoe sterrenstelsels botsen, hoe zwarte gaten eten en hoe sterren in de puinhoop worden geboren.
Afstand is hier belangrijk. Het is slechts ongeveer 11 miljoen lichtjaar verwijderd. Dat is dichtbij. Zo dichtbij dat Webbs infraroodogen details kunnen onderscheiden die vervagen tot vlekken voor objecten op grotere afstand. Elke ster telt. Elk gasdeeltje vertelt een verhaal over miljarden jaren kosmische geschiedenis.
Welk verhaal is dit?
Geweld. Ongeveer 2 miljard jaar geleden botste dit sterrenstelsel tegen een ander sterrenstelsel aan. Door de impact is de schijf verdraaid. Een kromgetrokken stofstrook strekt zich nog steeds als een blauwe plek over het midden uit. Maar het heeft de melkweg niet gedood. Het maakte de dingen gewoon raar.
Hubble kon dit niet goed zien. Stof blokkeert zichtbaar licht. Spitzer kon zeker in het infrarood kijken, maar het zicht was niet scherp genoeg. Het zag de gloed. Het zag de sterren niet. Webb ziet beide. Het scheidt het oude licht van het nieuwe. Astronomen kunnen nu zien welke sterren er vóór de crash waren en welke daardoor tot bestaan zijn gekomen.
Dan is er de S-curve in het midden.
Niemand weet wat het precies is. Misschien is het puin van de oude crash. Misschien heeft het zwarte gat het op zijn plaats gedraaid. Misschien allebei. Wij wachten. Wij kijken.
Webb splitst ook het licht. Het meet de snelheid. Warm waterstof draait in de buurt van de muil van het zwarte gat, terwijl ander gas in paniek naar buiten vlucht. Het toont het dubbele karakter van deze monsters. Ze comprimeren gas om nieuwe sterren te maken, ja. Ze blazen ook gas weg om de vorming van nieuwe sterren te voorkomen.
Creatie en vernietiging in één adem.
Uw screensaver kan dat niet.
Kan het?
Niet echt.
