Fats Navarro, geboren op 24 september 1923 in Key West, was niet zomaar een hoornist. Hij was een fundamentele architect van de bebop. Zijn trompettoon had een schoonheid en melodische vruchtbaarheid die hem onderscheidde van zijn leeftijdsgenoten. Hij speelde niet alleen noten. Hij heeft ze gebeeldhouwd.
Navarro begon in Miami. Hij speelde daar tenorsaxofoon, een vreemde omweg voor de man die een van de grote trompettisten uit de geschiedenis zou worden. Hij pakte de hoorn op voor bigbands en sneed van 1943 tot 1944 zijn tanden in het orkest van Andy Kirk. Toen kwam in 1945 de avant-gardeband van Billy Eckstine. Dit was de smeltkroes. Het was de plek waar de bebop in realtime werd gesmeed.
Hij volgde dat op met sessies voor Illinois Jacquet en Coleman Hawkins. Maar het meest cruciale partnerschap van zijn korte leven begon in 1948. Hij werkte samen met componist en bandleider Tadd Dameron. Hun werk samen produceerde enkele van de meest verfijnde jazz van die tijd. Navarro’s spel op Dameron’s composities als ‘Symfonette’ en ‘Our Delight’ blijft een masterclass in frasering.
De tragische ondergang van een legende
Het had niet op deze manier mogen eindigen. In 1949 was het leven van Navarro aan het ontrafelen. Heroïneverslaving had hem onbetrouwbaar gemaakt. De muziekwereld zag in realtime hoe een genie met zijn demonen worstelde. Tot overmaat van ramp vrat tuberculose zijn lichaam op. Hij werd steeds zieker. Zijn optredens werden sporadisch. Het einde kwam op 7 juli 1950 in New York City. Hij was pas 26.
Toch bleef zijn invloed lang na zijn dood bestaan. Jazzhistorici debatteren vaak over wie wie meer heeft beïnvloed. Dizzy Gillespie heeft zeker de weg geëffend. Navarro absorbeerde die invloed. Maar hij ging nog verder. Hij was de meest vloeiende speler. Hij introduceerde subtiele dynamische schakeringen die diepte toevoegden aan de snelle bebopstijl.
Zijn toon was vol en vitaal. Het werd door elk bereik van de trompet gedragen. Complexe zinnen lieten hem niet struikelen. Hij executeerde ze met zeldzame gratie. De variatie in zijn frasering gaf zijn muziek een uitbundige kwaliteit. Maar verwar die energie niet met chaos. Zijn solo’s waren strak georganiseerd. Elke noot had een doel.
Essentiële opnames die Bebop definiëren
Als je wilt begrijpen waarom Fats Navarro ertoe doet, moet je naar de juiste platen luisteren. Over de Bud Powell-kwintetsessie uit 1949 kan niet worden onderhandeld. Nummers als ‘Dance of the Infidels’ en ‘Bouncing with Bud’ tonen zijn vermogen om te swingen met de intensiteit van de pianist.
Hij liet ook een erfenis na in uitzendingsopnames met Charlie Parker. Luisteren naar ‘Ornithology’ of ‘The Street Beat’ onthult hoe twee virtuozen met elkaar konden praten zonder een tel te missen. Deze sessies vangen de rauwe energie van de bebopbeweging op zijn hoogtepunt.
Dan zijn er zijn eigen composities. ‘Nostalgie’ laat een zachtere kant zien. ‘Ice Freezes Red’ demonstreert technische precisie. “Fat Girl” is pure, onvervalste vreugde. Deze nummers vormen, samen met zijn werk met Dameron, de kern
























