Kurtyna opadła na jedną z najwybitniejszych postaci brytyjskiego teatru. Dame Maggie Smith urodziła się jako Margaret Nannette Smith w Ilford w stanie Essex 28 grudnia 1934 r. i zmarła w Londynie 27 września 2024 r. Przez ponad sześćdziesiąt lat była niekwestionowaną mistrzynią wyczucia czasu, wygłaszając kwestie z tak nerwową intensywnością i zjadliwą ironią, że publiczność wstrzymała oddech. Ona nie tylko grała; dokonała sekcji postaci z chirurgiczną precyzją.
Jej awans nie był natychmiastowy, ale niezaprzeczalny. Punktem zwrotnym była produkcja broadwayowskiego musicalu Nowe twarze 1956. Stamtąd zaczęła odgrywać kluczowe role teatralne w sztukach „Próba” (1961) i „Maryja, Maryja” (1963). Następnie National Theatre Company. Zagrała tam u boku Laurence’a Oliviera w przedstawieniu Otella z 1964 roku. Produkcja ta została nakręcona na filmie w 1965 roku, ugruntowując jej status poważnej siły dramatycznej na długo przed zwróceniem na nią uwagi hollywoodzkich kamer.
Filmografia, która zdefiniowała epokę
Jeśli chodzi o jej dziedzictwo filmowe, odpowiedzi zwykle zaczynają się od Premiery panny Jean Brodie (1969). Za tę rolę otrzymała Oscara dla najlepszej aktorki. To był spektakl o ostrych krawędziach i ukrytej wrażliwości. Po tym triumfie przyszły filmy Podróże z moją ciotką (1972) i Apartament kalifornijski (1978), za drugi z których otrzymała drugiego Oscara.
Jej kariera nie zwolniła. W 1987 roku dała wzruszającą kreację w Samotnej pasji Judith Hearn. Jednak dla pokolenia młodszych fanów jest ona nierozerwalnie związana ze światem czarodziejów. Jako profesor McGonagall w serii filmów o Harrym Potterze (2001–2011) wniosła do serii surową, matczyną prezencję. Jej obecność zakotwiczyła magiczny chaos. Sprawiła, że niemożliwe wydawało się zwyczajne, a zwyczajne – niebezpieczne.
Dominacja w telewizji i triumfy na scenie
Telewizja zaproponowała jej kolejną paletę. Opactwo Downton (2010–2015) stało się fenomenem na skalę światową, a kreacja Smitha jako Violet Crawley, hrabiny wdowy z Grantham, stała się podstawą serialu. Nie tylko odegrała tę rolę; zamieniła to w broń. Za tę kreację otrzymała trzy nagrody Primetime Emmy w latach 2011, 2012 i 2016. Rzadko zdarzało się, aby legenda teatru tak całkowicie zdominowała mały ekran, a jednak jej się to udało.
Po powrocie na scenę jej życiorys brzmi jak mistrzowskie zajęcia z brytyjskiego teatru. Zagrała w The Way of the World (1985), demonstrując swoje mistrzostwo w komedii z czasów Restauracji. Następnie pojawiła się sztuka Lettice and Loveage (1990). Za tę rolę otrzymała nagrodę Tony. Był to dowód jej umiejętności równoważenia absurdu głęboką prawdą emocjonalną.
Pozostawia po sobie ogromne dziedzictwo obejmujące gatunki, media i pokolenia. Niewielu aktorów osiąga taki poziom szacunku jak ona. Mało kto trzyma go tak długo. Jej głos, przenikliwe spojrzenie, pauza przed żartem – wszystko to stało się teraz częścią kulturowego archiwum.
