Chen Ning Yang, vaak Frank Yang genoemd, heeft de hele boog van de moderne theoretische natuurkunde doorleefd. Geboren op 1 oktober 1922 in Hofei, Anhwei, China, stierf hij vorige week op 18 oktober 2025 in Peking. Zijn leven omvatte bijna een eeuw van wetenschappelijke onrust. Het begon met een bachelordiploma in 1942 en een masterdiploma in 1944 van een universitaire studie in Kunming. Toen kwam de verhuizing naar de Verenigde Staten.
Hij schreef zich in 1946 in aan de Universiteit van Chicago. Daar studeerde hij onder Edward Teller. Hij behaalde zijn Ph.D. kort daarna. Dit was de basis voor een carrière die het begrip van fundamentele krachten zou veranderen.
De Nobelprijs en schending van de pariteit
Yang werd in 1955 hoogleraar aan de Princeton Universiteit. In 1964 werd hij ook Amerikaans staatsburger. Maar zijn beroemdste werk dateerde van eerder. Hij toonde aan dat de pariteit wordt geschonden wanneer elementaire deeltjes vervallen. Deze ontdekking schudde de natuurkundewereld. Het bewees dat de natuur zichzelf niet altijd weerspiegelt. Links is niet altijd gelijk aan rechts in het kwantumrijk.
Dit werk, samen met andere bijdragen aan de deeltjesfysica, leverde hem in 1957 de Nobelprijs voor de Natuurkunde op. Hij deelde deze eer met Tsung-Dao Lee. De prijs werd uitgereikt voordat hij 35 werd. Het blijft een van de snelste erkenningen in de geschiedenis van de prijs.
Zwakke kracht en statistische mechanica
Yang’s onderzoek richtte zich vooral op interacties waarbij de zwakke kracht tussen elementaire deeltjes betrokken is. De zwakke kracht regelt radioactief verval. Het bepaalt hoe sterren branden. Door dit te begrijpen, kon het standaardmodel worden verduidelijkt. Hij werkte ook in de statistische mechanica. Deze tak houdt zich bezig met grote groepen deeltjes. Het overbrugt de kloof tussen microscopisch gedrag en de macroscopische realiteit.
Waarom Yang er vandaag toe doet
De nalatenschap van Yang zit niet alleen in zijn onderscheidingen. Het zit in de vragen die hij natuurkundigen dwong te stellen. Hij betwistte aannames die al tientallen jaren bestonden. Hij liet zien dat symmetrie niet absoluut is. Dit opende deuren naar nieuwe theorieën. Het beïnvloedde de manier waarop wetenschappers gegevens in deeltjesversnellers benaderen.
Zijn leven verbindt twee werelden. De academische ontberingen van China en de Verenigde Staten. Theoretische abstractie en toepassing in de echte wereld. Hij stierf op 102-jarige leeftijd. Een lang leven voor een geest die nooit stopte met bewegen.
Wat gebeurt er als een enkele vergelijking alles verandert? Het antwoord ligt in het werk van mensen als Yang. We onderzoeken nog steeds de implicaties van zijn bevindingen. De zwakke kracht blijft een puzzel. Maar de stukken zijn nu duidelijker. Dankzij hem.
