Węże są w stanie przetrwać bez jedzenia przez długi czas – tygodnie, a czasem miesiące. Nowe badanie sugeruje, że ta niesamowita zdolność wynika z nieoczekiwanej nieobecności w ich kodzie genetycznym: brakuje im genu greliny, hormonu powszechnie znanego jako „hormon głodu”. Odkrycie to rodzi fundamentalne pytania dotyczące tego, w jaki sposób gady regulują metabolizm i apetyt oraz jakie może to mieć konsekwencje dla zrozumienia zaburzeń metabolicznych u człowieka.
Brak hormonów i nieoczekiwane wzorce
Badacze Rui Pinto i jego współpracownicy przeanalizowali genomy 112 gatunków gadów i odkryli, że 32 gatunkom węży całkowicie brakowało genu greliny oraz genu enzymu potrzebnego do jej aktywacji. Ta nieobecność była nieoczekiwana, ponieważ grelina jest obecna u innych gadów, które mogą wytrzymać długie okresy bez jedzenia. Jeszcze bardziej zagadkowe jest to, że niektórym regularnie żywiącym się kameleonom i jaszczurkom również brakuje tych genów, podczas gdy krokodyle – które są w stanie przetrwać bez jedzenia przez ponad rok – nadal je mają.
Ta niespójność sugeruje, że rola greliny może być znacznie bardziej złożona niż zwykłe wywoływanie głodu. Badania na ssakach pokazują, że poziom greliny faktycznie zwiększa się po jedzeniu, co podważa pogląd, że jej główną funkcją jest pobudzanie apetytu.
Metabolizm, a nie tylko głód?
Pinto spekuluje, że brak greliny u węży może wynikać raczej z ich unikalnych procesów metabolicznych, a nie z głodu. Grelina jest powiązana z magazynowaniem tłuszczu i reakcją na insulinę, ale metabolizm węży może być tak odmienny, że nie potrzebują one tego hormonu. Inni eksperci przestrzegają przed wyolbrzymianiem znaczenia greliny, podkreślając, że jest to tylko jeden element bardziej złożonej układanki.
Co dalej?
Konieczne są dalsze badania, aby w pełni zrozumieć rolę greliny u gadów i innych zwierząt. Naukowcy planują eksperymenty, aby zobaczyć, co się stanie, jeśli gen greliny zostanie usunięty z krokodyli lub wprowadzony do węży. Badania te mogą rzucić światło nie tylko na fizjologię gadów, ale także na zaburzenia metaboliczne u ludzi, takie jak cukrzyca i otyłość.
„Myślę, że w tej dziedzinie będzie jeszcze wiele interesujących odkryć” – mówi Todd Casto, genetyk ewolucyjny z Uniwersytetu Teksasu w Arlington.
Odkrycie to podkreśla, jak wiele pozostaje do odkrycia na temat podstawowych mechanizmów kontrolujących apetyt i metabolizm. Strategie przetrwania węży i innych gadów mogą zawierać cenne wskazówki umożliwiające rozwiązanie tych tajemnic.
