Potwierdzono, że unikalny gatunek mrówek z Japonii, Temnothorax kinomurai, składa się wyłącznie z królowych, bez samców i kast robotniczych. Jest to pierwszy znany przypadek takiej struktury społecznej w świecie mrówek, gdzie kolonie zazwyczaj obejmują królową, pracownice i krótkotrwałe samce.
Pasożytniczy styl życia T. kinomurai
Przez dziesięciolecia naukowcy podejrzewali, że ta rzadka pasożytnicza mrówka rodzi wyłącznie matki, ale ostatnie badania laboratoryjne ostatecznie to potwierdziły. Macica T. kinomurai atakują gniazda pokrewnego gatunku Temnothorax makora, zabijając królową żywiciela i robotnice poprzez użądlenia. Kiedy już zostaną opanowane, rozmnażają się bezpłciowo poprzez partenogenezę — klonując córki bez krycia. Należy zauważyć, że pracownicy T. makora nieświadomie wychowuje potomstwo tych najeżdżających królowych.
Potwierdzona reprodukcja w laboratorium
Naukowcy z Uniwersytetu w Regensburgu (Niemcy) wyhodowali sześć kolonii T. kinomurai w sztucznych gniazdach. Z biegiem czasu wychowały 43 córki-królowe, a dokładne badania potwierdziły brak samców. Następnie pozwolono tym królowym najechać kolonie T. makora ; siedem z powodzeniem przejęło kontrolę, dając kolejnych 57 wyłącznie żeńskich królowych.
Znaczenie ewolucyjne: dlaczego tylko macica?
Ten system składający się wyłącznie z królowej jest ryzykowną strategią, ponieważ wiele prób inwazji kończy się niepowodzeniem. Jednak obecność wyłącznie osobników rozrodczych dramatycznie zwiększa szanse na założenie nowych kolonii. Jak wyjaśnia Jürgen Heinze, jeśli królowe rozmnażają się partenogenetycznie, mogą urodzić dużą liczbę córek bez potrzeby posiadania samców, maksymalizując w ten sposób potencjał zakładania kolonii.
„Gatunek ten można uznać za końcowy etap ewolucji pasożytnictwa społecznego, co podkreśla ogromną elastyczność cyklów życiowych owadów społecznych”.
Odkrycie to dostarcza przekonujących dowodów na to, że mrówki charakteryzują się wyjątkową elastycznością społeczną. Ewolucja tej struktury składającej się wyłącznie z królowej uwydatnia, jak dobór naturalny sprzyja wydajności reprodukcyjnej, nawet ze szkodą dla normalnych kast robotniczych. Królowe z natury mają większe szanse na sukces, gdy każde potomstwo ma potencjał do założenia nowej kolonii.
