Od kilkudziesięciu lat na Półwyspie Arabskim zaginęło najszybsze zwierzę lądowe na Ziemi. Jednak zaskakujące odkrycie starożytnych szkieletów gepardów i naturalnie zmumifikowanych szczątków w jaskiniach Arabii Saudyjskiej przywraca możliwość ponownego wprowadzenia gatunku do jego dawnego siedliska.
Ożywienie utraconej populacji
Naukowcy pod kierownictwem Ahmeda Al Bough z Narodowego Centrum Dzikiej Przyrody w Riyadzie w Arabii Saudyjskiej zbadali 134 jaskinie w północnej Arabii Saudyjskiej w latach 2022 i 2023. W pięciu z nich odkryli skarbnicę: 54 szkielety i siedem zadziwiająco dobrze zachowanych mumii. Ekstremalna suchość pustynnego klimatu posłużyła jako naturalny środek konserwujący, dzięki czemu szczątki przetrwały stulecia, a nawet tysiąclecia. Datowanie węglowe pokazuje, że wiek gepardów waha się od nieco ponad 100 do ponad 4200 lat.
Różnorodność genetyczna jest kluczem do sukcesu
Prawdziwa wartość tych szczątków leży w ich DNA. Nowe badanie genetyczne opublikowane w czasopiśmie Communications Earth & Environment pokazuje, że zaginione gepardy arabskie nie były genetycznie jednolite. Zamiast tego były blisko spokrewnione zarówno z gepardem azjatyckim (A. jubatus venaticus), jak i gepardem północnoafrykańskim (A. jubatus hecki). Odkrycie to ma kluczowe znaczenie, ponieważ dostarcza ekologom dwóch potencjalnych źródeł genetycznych do programów rekolonizacji.
Dlaczego to ma znaczenie: Historycznie rzecz biorąc, programy repopulacji często opierały się na ograniczonych pulach genów, co zwiększa ryzyko chowu wsobnego i zmniejsza długoterminową żywotność gatunku. Znalezienie dwóch różnych linii genetycznych daje szansę na stworzenie bardziej stabilnej populacji.
Ostrożne podejście do ponownego zdziczenia
Narodowe Centrum Dzikiej Przyrody pracuje już nad hodowlą gepardów w celu ich ponownego wprowadzenia do Arabii Saudyjskiej. Te starożytne próbki DNA mogą pomóc w wyselekcjonowaniu osobników mających największe szanse na przystosowanie się do warunków panujących w regionie. Jednak eksperci, tacy jak ekolog molekularny Liz Kierepka, przestrzegają przed lekkomyślnymi przeprowadzkami.
„Obydwa istniejące podgatunki są również krytycznie zagrożone… Przenoszenie gepardów z tych już małych, borykających się z problemem populacji może stworzyć nowe problemy dla pul genów dawców”.
Obecne populacje obu podgatunków są na tyle delikatne, że usuwanie osobników w celu rekolonizacji mogłoby je jeszcze bardziej zdestabilizować. Dlatego każdy projekt ponownego dzikiego zwierzęcia musi poprzedzić się wnikliwą analizą genetyczną w celu zidentyfikowania gepardów dawców z cechami najbardziej odpowiednimi do przetrwania w Arabii.
Przyszłość gepardów arabskich
Odkrycie tych starożytnych szczątków stanowi znaczący krok naprzód w wysiłkach na rzecz ponownego sprowadzenia gepardów do Arabii. Dalsze badania genomów tych zwierząt mogą ujawnić specyficzne adaptacje, które mogą sprawić, że rekolonizacja będzie skuteczniejsza. Choć wyzwania wciąż pozostają, możliwość zobaczenia tych wspaniałych drapieżników ponownie przemykających przez arabskie piaski jest teraz bardziej realistyczna niż kiedykolwiek.
