Czterdzieści tysięcy lat temu, przed pojawieniem się pisma, wczesny Homo sapiens w Europie rozwinął świadomy system oznaczeń geometrycznych. Nowe badania opublikowane w Proceedings of the National Academy of Sciences pokazują, że te oznaczenia nie były przypadkowymi dekoracjami, ale ustalonym sposobem przechowywania i przekazywania informacji wizualnie. Odkrycie to przesuwa ramy czasowe zorganizowanego myślenia symbolicznego o dziesiątki tysięcy lat wstecz.
System znaków kultury Orinol
Naukowcy przeanalizowali ponad 260 artefaktów z jaskiń w regionie Jury Szwabskiej w południowo-zachodnich Niemczech. Przedmioty te, datowane na okres od 43 000 do 34 000 lat temu, obejmowały narzędzia, koraliki, instrumenty muzyczne i figurki wyrzeźbione z kości słoniowej, kości i rogu. Wiele z nich pokrytych było powtarzającymi się ciągami kropek, linii i krzyżyków.
Naukowcy zastosowali lingwistykę ilościową i teorię informacji do ponad 3000 znaków, znajdując uderzający wzór: system pozostawał stabilny przez około 10 000 lat. Choć nie jest to pismo we współczesnym znaczeniu (nie kodowało języka mówionego), bardzo przypomina wczesne znaki pisma, takie jak pismo protoklinowe z Mezopotamii, które powstało 5500 lat temu.
Dlaczego to jest ważne
Stabilność i powtarzalność tych symboli sugeruje, że ogólne zasady były przekazywane z pokolenia na pokolenie. Znaczenie miał także kontekst oznaczeń: na figurkach, zwłaszcza tych wyrzeźbionych z kości słoniowej, pojawiały się gęstsze sekwencje, a pewne symbole stosowano sekwencyjnie dla konkretnych obiektów. Na przykład kropki były powszechne na wizerunkach ludzi i kotów, a krzyże na zwierzętach, takich jak mamuty i konie. To pokazuje zamierzoną strukturę, a nie przypadkowe bazgroły.
Implikacje dla ludzkiego poznania
Odkrycie to podważa założenie, że komunikacja symboliczna pojawiła się nagle wraz z pismem. Zamiast tego dowody sugerują stopniową ewolucję systemów zaprojektowanych do rejestrowania liczb, wydarzeń lub wiedzy społecznej. Naukowcy spekulują, że znaki te mogą śledzić cykle sezonowe, informacje o polowaniach lub koncepcje rytuałów.
„W paleolicie łowcy-zbieracze opracowali system symboli, którego gęstość informacji jest statystycznie porównywalna z gęstością informacji na najwcześniejszych tabliczkach protoklinowych” – powiedział dr Christian Benz, jeden z autorów badania.
Sugeruje to, że ludzie z epoki kamienia mieli zdolności poznawcze porównywalne ze współczesnymi ludźmi, w tym zdolność abstrakcyjnego myślenia i potrzebę koordynowania złożonych zadań. Możliwość przenoszenia przedmiotów dodatkowo podkreśla ich znaczenie; wiele z nich mieści się w dłoni, niczym starożytne mezopotamskie tabliczki.
Dowody wskazują, że zorganizowana myśl symboliczna nie była nagłym wynalazkiem, ale procesem ewolucyjnym trwającym co najmniej 40 000 lat. Ten system znaków zapewnia wgląd w życie poznawcze wczesnych ludzi, demonstrując ich zdolność do komunikowania się w zorganizowany sposób na długo przed pojawieniem się języka pisanego.
