Nowe badania sugerują, że regularne spożywanie kawy lub herbaty – około dwóch do trzech filiżanek kawy lub jednej do dwóch filiżanek herbaty dziennie – może wiązać się z o 15 do 20% niższym ryzykiem demencji w porównaniu z osobami, które powstrzymują się od tych napojów. Badanie, oparte na danych dotyczących zdrowia ponad 40 lat od ponad 130 000 uczestników, wskazuje również na nieznacznie lepsze wyniki poznawcze u osób spożywających umiarkowaną ilość kofeiny.
Kluczowe wyniki i metodologia
W badaniu opublikowanym w Journal of the American Medical Association przeanalizowano dane z długoterminowego badania Nurses’ Health Study i Occupational Health Study. Naukowcy śledzili nawyki żywieniowe, diagnozę demencji, pogorszenie funkcji poznawczych i obiektywne testy funkcjonowania mózgu przez okres do 43 lat. Wyniki wskazują, że spożywanie napojów zawierających kofeinę wiązało się ze zmniejszonym ryzykiem demencji, natomiast wersje bezkofeinowe nie wykazały takiej korelacji.
Badanie nie dowodzi, że kawa i herbata zapobiegają demencji, a jedynie stwierdza, że istnieje związek. To niezwykle istotne: osoby pijące kofeinę mogą już stosować inne zdrowe nawyki (lepszy sen, ćwiczenia), które sprzyjają zdrowiu mózgu.
Dlaczego to jest ważne?
Demencja to narastający kryzys globalny. Oczekuje się, że wraz ze starzeniem się społeczeństwa liczba przypadków demencji gwałtownie wzrośnie, jeśli nie zostaną podjęte środki zapobiegawcze. Odkrycia te uzupełniają coraz większą liczbę dowodów sugerujących, że czynniki związane ze stylem życia – w tym dieta – odgrywają ważną rolę w zdrowiu poznawczym. Około połowie przypadków demencji na całym świecie można zapobiec poprzez interwencje takie jak kontrolowanie otyłości, ograniczanie spożycia alkoholu i kontrolowanie ciśnienia krwi.
Nauka kryjąca się za korzyściami
Efekt ochronny może wynikać z kilku mechanizmów:
- Kofeina i polifenole: Zarówno kawa, jak i herbata zawierają związki, które mogą poprawiać zdrowie naczyń, zmniejszać stany zapalne i zwalczać stres oksydacyjny.
- Zdrowie metaboliczne: Kofeina wiąże się z mniejszą częstością występowania cukrzycy typu 2, znanego czynnika ryzyka demencji.
- Stymulacja poznawcza: Kofeina może zwiększać czujność i motywację poprzez promowanie działań wspierających funkcjonowanie mózgu (nauka, ćwiczenia).
Eksperci przestrzegają jednak przed nadmiernymi uproszczeniami. Kofeina może również u niektórych osób zwiększać ciśnienie krwi, co jest znanym czynnikiem ryzyka demencji. Efekt netto zależy od indywidualnej fizjologii i stylu życia.
Co powinieneś zrobić
Główny autor badania Yu Zhang podkreśla, że kawy i herbaty nie należy uważać za „magiczną tarczę” chroniącą przed demencją. Konieczne jest podejście holistyczne: priorytetem są regularne ćwiczenia, zbilansowana dieta i odpowiedni sen. Konieczne są dalsze badania, aby potwierdzić, czy napoje te bezpośrednio chronią mózg, ale istniejące dowody sugerują, że umiarkowane spożycie może być nieszkodliwym i potencjalnie korzystnym nawykiem.
Ostatecznie to badanie podkreśla znaczenie proaktywnego zdrowia mózgu i sugeruje, że codzienna filiżanka kawy lub herbaty może stanowić niewielką, ale wartościową część tego równania.
