Nowe badania pokazują, że nawet podczas najbardziej ekstremalnej epoki lodowcowej w historii Ziemi – zlodowacenia sturtowskiego (717–658 milionów lat temu) – klimat planety nie był całkowicie zamarznięty. Naukowcy badający starożytne skały w Szkocji znaleźli dowody na to, że roczne, dziesięcioletnie i stuletnie cykle klimatyczne utrzymywały się pomimo niemal całkowitej globalnej pokrywy lodowej. Oznacza to, że znane wzorce, takie jak pory roku, cykle słoneczne, a nawet wahania, takie jak El Niño, nadal działają w świecie, w którym duża część oceanu była zamarznięta.
Dowód: warstwowe skały niczym kapsuły czasu
W badaniu kierowanym przez profesora Thomasa Gernona z Uniwersytetu w Southampton zbadano 2600 pojedynczych warstw osadów w formacji Port Askaig na wyspach Garwellach. Każda warstwa reprezentuje jeden rok osadzania się, skutecznie tworząc szczegółowy historyczny zapis warunków klimatycznych. Skały te są niezwykłe, ponieważ zachowują pełen zakres rytmów klimatycznych, które znamy dzisiaj: pory roku, cykle słoneczne i wahania międzyroczne. Naukowcy odkryli te cykle poprzez analizę mikroskopową warstw skał, które prawdopodobnie powstały w wyniku sezonowych cykli zamrażania i rozmrażania pod pokrywą lodową.
Dlaczego to ma znaczenie: kwestionowanie naszego zrozumienia ekstremalnego klimatu
Odkrycie to jest znaczące, ponieważ podważa długo utrzymywane założenie, że zmienność klimatu została stłumiona podczas Kuli Śnieżnej. Do tej pory nie było wiadomo, czy takie fluktuacje mogą istnieć nawet na całkowicie zamarzniętej planecie. Fakt, że istniały, sugeruje, że nawet małe szczeliny w pokrywie lodowej mogą pozwolić na ponowne pojawienie się znanych wzorców klimatycznych. Symulacje klimatyczne to potwierdzają: nawet jeśli 15% powierzchni oceanu pozostanie wolne od lodu, mogłoby to spowodować podobne do dzisiejszych interakcje atmosfera-ocean.
Scenariusz „Owsianki” (Slushball): bardziej dynamiczna „Kula śnieżna”?
Wyniki potwierdzają pogląd, że Kula Śnieżna nie była statycznym, całkowicie zamrożonym stanem. Zamiast tego prawdopodobnie występowało sporadycznie, z okresami, w których pojawiały się małe plamy otwartego oceanu, umożliwiając utrzymanie się zmienności klimatycznej. Okresy te, czasami nazywane stanami „papki” lub „pasa wodnego”, sugerują, że planeta była bardziej dynamiczna niż wcześniej sądzono, nawet podczas najgłębszego zamarznięcia.
„Te rasy są niezwykłe” – stwierdziła dr Chloe Griffin, współautorka badania. „Działają jak naturalny rejestrator danych, rejestrując rok po roku zmiany klimatyczne podczas jednego z najzimniejszych okresów w historii Ziemi”.
Podsumowując, niniejsze badanie pokazuje, że system klimatyczny Ziemi ma naturalną tendencję do wahań, nawet w najbardziej ekstremalnych warunkach. Odkrycie cykli klimatycznych w Kuli Śnieżnej sugeruje, że nawet na częściowo zamarzniętej planecie mogą występować znane wzorce pogodowe, co na nowo definiuje nasze rozumienie funkcjonowania epok lodowcowych.
Źródło: Griffin, C., Fu, M. i Gernon, T. (2026). Podczas zlodowacenia kriogenicznego występowały wahania klimatu trwające od kilku dekad do kilku dekad. Listy dotyczące nauk o Ziemi i planetach, 679, 119891. https://doi.org/10.1016/j.epsl.2026.119891
