Nowo opublikowane badanie szczątków z epoki kamienia z Węgier sugeruje, że role płciowe 7000 lat temu były bardziej elastyczne i mniej sztywne, niż wcześniej sądzono. W pracy opublikowanej 16 lutego w American Journal of Biological Anthropology przeanalizowano 125 szkieletów z dwóch neolitycznych cmentarzy z okresu 5300–4650 p.n.e. p.n.e
Badania nad praktykami ćwiczeń i pochówku
Naukowcy zbadali szkieletowe markery aktywności – ślady zużycia na kościach związane z powtarzalnym ruchem – a także miejsce pochówku i przedmioty pochówku. Celem była rekonstrukcja życia codziennego i oczekiwań społecznych tej wczesnej społeczności rolniczej. Analiza wykazała, że zarówno mężczyźni, jak i kobiety wykonywali ciężką pracę fizyczną, obejmującą długotrwałe przebywanie w pozycji kolanowo-łokciowej. Stwierdzono jednak drobne różnice: szkielety samców wykazywały oznaki powtarzającego się obciążenia prawego ramienia, prawdopodobnie spowodowane czynnościami takimi jak rzucanie, podczas gdy szkielety samic nie wykazywały takiego wzorca.
Podważanie tradycji pochówku ze względu na płeć
Tradycyjnie pochówki na tych cmentarzach przebiegały według określonego schematu: kobiety chowano po lewej stronie za pomocą pasów z muszli, a mężczyzn po prawej stronie za pomocą narzędzi z polerowanego kamienia. Ale badanie wykazało wyjątki. Dwa szkielety męskie i pięć żeńskich pochowano w sposób sprzeczny z tymi normami, co dowodzi, że płeć biologiczna nie determinowała miejsca pochówku.
Kobieta pochowana jako mężczyzna: dowód elastyczności ról
Najbardziej uderzającym odkryciem był szkielet starszej kobiety, zakopany z polerowanymi narzędziami kamiennymi – kojarzony zwykle z pochówkami męskimi. Ponadto jej struktura kości wykazywała oznaki ułożenia kolanowo-łokciowego, częstsze u mężczyzn. Badacze doszli do wniosku, że kobieta prawdopodobnie angażowała się w zajęcia tradycyjnie zarezerwowane dla mężczyzn, co wskazuje na płynność ról płciowych.
„Kobiety potrafiły przyjmować role tradycyjnie kojarzone z mężczyznami” – napisali autorzy badania. „Role płciowe były płynne i kształtowane przez wiele przecinających się czynników”.
Główny badacz, Sebastian Willotte, podkreślił, że ta płynność niekoniecznie oznacza, że ta kobieta zajmowała wyjątkową pozycję społeczną, np. szamankę. Zamiast tego może reprezentować jedną z wielu osób, których życie nie było zgodne ze ścisłymi oczekiwaniami dotyczącymi płci. W tym okresie w Europie Środkowej wyłaniające się role płciowe wyrażano w nowy sposób, ale niekoniecznie były wzmacniane sztywnymi zasadami.
To odkrycie dodaje niuansów naszemu rozumieniu społeczeństw wczesnego neolitu, sugerując, że nawet w czasach ewoluujących struktur społecznych było miejsce dla ludzi, którzy przekroczyli wyznaczone granice płci.
