Slangen kunnen langere tijd zonder voedsel overleven – weken, zelfs maanden. Nieuw onderzoek suggereert dat dit opmerkelijke vermogen verband houdt met een verrassende afwezigheid in hun genetische samenstelling: ze missen het gen voor ghreline, het hormoon dat algemeen bekend staat als het ‘hongerhormoon’. Deze ontdekking roept fundamentele vragen op over hoe reptielen de stofwisseling en eetlust reguleren, en welke implicaties dit zou kunnen hebben voor het begrijpen van menselijke stofwisselingsstoornissen.
Het ontbrekende hormoon en onverwachte patronen
Onderzoekers Rui Pinto en collega’s analyseerden de genomen van 112 reptielsoorten en ontdekten dat 32 slangensoorten het ghreline-gen en het gen voor het enzym dat nodig is om het te activeren volledig missen. Deze afwezigheid was onverwacht, omdat ghreline aanwezig is in andere reptielen die in staat zijn tot lang vasten. Nog raadselachtiger is dat sommige regelmatig voedende kameleons en hagedissen deze genen ook niet hebben, terwijl krokodillen – die in staat zijn om meer dan een jaar te overleven zonder te eten – ze nog steeds bezitten.
Deze inconsistentie suggereert dat de rol van ghreline veel complexer kan zijn dan alleen maar het veroorzaken van honger. Studies bij zoogdieren tonen aan dat de ghrelinespiegels na een maaltijd zelfs stijgen, wat het idee in twijfel trekt dat de primaire functie ervan het stimuleren van de eetlust is.
Metabolisme, niet alleen honger?
Pinto stelt voor dat de afwezigheid van ghreline bij slangen eerder verband houdt met hun unieke metabolische processen dan met hun honger. Ghreline is gekoppeld aan vetopslag en insulinerespons, maar het metabolisme van slangen kan zo verschillend zijn dat ze het hormoon niet nodig hebben. Andere deskundigen waarschuwen ervoor het belang van ghrelin niet te overdrijven, en benadrukken dat het slechts een stukje van een grotere puzzel is.
Wat is het volgende?
Verder onderzoek is nodig om de rol van ghreline bij reptielen en andere dieren volledig te begrijpen. Wetenschappers plannen experimenten om te zien wat er gebeurt als het ghreline-gen in krokodillen wordt verwijderd of in slangen wordt geïntroduceerd. Deze onderzoeken zouden niet alleen licht kunnen werpen op de fysiologie van de reptielen, maar ook op menselijke stofwisselingsstoornissen zoals diabetes en obesitas.
“Ik denk dat er nog veel meer coole verhalen uit zullen voortkomen”, zegt Todd Castoe, een evolutionair geneticus aan de Universiteit van Texas in Arlington.
Deze ontdekking onderstreept hoeveel er nog onbekend is over de fundamentele mechanismen die de eetlust en het metabolisme bepalen. De overlevingsstrategieën van slangen en andere reptielen kunnen waardevolle aanwijzingen bevatten om deze mysteries te ontrafelen.
