Venus, vaak de zusterplaneet van de aarde genoemd vanwege zijn vergelijkbare grootte en nabijheid, blijft wetenschappers verrassen met voorheen verborgen geologische kenmerken. Een nieuw ontdekte lavabuis – de eerste die ooit op aarde is ontdekt – biedt een kritisch inzicht in de vorming van Venus en de vulkanische activiteit. Deze bevinding, gerapporteerd in Nature Communications op 9 februari, werd mogelijk gemaakt door een heranalyse van radargegevens verzameld door NASA’s Magellan-sonde begin jaren negentig.
Onthulling van verborgen structuren
De ontdekking concentreert zich rond een ingestort ‘dakraam’ in het dak van een lavabuis, waardoor een ondergrondse holte onder het Venusiaanse oppervlak zichtbaar wordt. Dit dakraam werd geïdentificeerd nabij Nyx Mons, een enorme schildvulkaan. Uit de analyse blijkt dat het ingestorte dakraam ongeveer 150 meter diep is en uitmondt in een lavabuis van minstens 375 meter diep. Onderzoekers schatten dat de volledige lavabuis aanzienlijk breder zou kunnen zijn, mogelijk wel een kilometer breed, waardoor hij groter zou zijn dan vergelijkbare structuren die op aarde, Mars of zelfs de maan van de aarde worden aangetroffen.
Implicaties voor toekomstige missies
De ontdekking staat klaar om toekomstige missies naar Venus te beïnvloeden, waaronder NASA’s VERITAS en EnVision van de European Space Agency, die beide vóór juni 2031 gelanceerd zullen worden. Deze sondes zullen geavanceerde radarsystemen aan boord hebben die in staat zijn het oppervlak van Venus met een grotere resolutie in kaart te brengen dan voorheen haalbaar was. Hierdoor kunnen wetenschappers extra lavabuizen lokaliseren en de geologische geschiedenis van de planeet verder bestuderen.
Waarom lavabuizen belangrijk zijn
Lavabuizen ontstaan wanneer de buitenste laag van een lavastroom afkoelt en hard wordt, terwijl gesmolten gesteente onder het oppervlak blijft stromen. Deze buizen kunnen zich kilometers ver uitstrekken en bieden een stabiele, beschutte omgeving. Op andere hemellichamen, zoals de maan en Mars, worden ze beschouwd als potentiële locaties voor toekomstige menselijke habitats, die bescherming bieden tegen straling en micrometeorieten.
De omgeving van Venus is echter veel minder gastvrij; Met een atmosferische druk die 93 keer hoger is dan die van de aarde en de oppervlaktetemperaturen die heet genoeg zijn om lood te smelten, blijft menselijke exploratie ver weg. Toch helpt het bestuderen van de lavabuizen van de planeet ons de processen te begrijpen die rotsachtige planeten in het hele zonnestelsel vormen.
Blijvende erfenis van Magellan
Het feit dat deze ontdekking voortkwam uit tientallen jaren oude gegevens onderstreept de blijvende waarde van de Magellan-missie en de vooruitgang in data-analysetechnieken. Planetair wetenschapper Anna Gülcher merkt op dat “we nog steeds nieuwe inzichten halen uit Magellan-gegevens, die meer dan dertig jaar geleden zijn verzameld.” Dit benadrukt de voortdurende relevantie van eerdere verkenningen en het potentieel voor verdere ontdekkingen naarmate de technologie vordert.
De detectie van deze eerste Venusiaanse lavabuis suggereert dat er nog veel meer verborgen blijven onder het dichte wolkendek van de planeet, wat een schat aan nieuwe inzichten in de geologische evolutie van Venus belooft.
