Decennia lang is het snelste landdier ter wereld afwezig op het Arabische schiereiland. Een opmerkelijke ontdekking van oude cheetah-skeletten en natuurlijk gemummificeerde overblijfselen in grotten in Saoedi-Arabië vergroot echter de mogelijkheid om de soort opnieuw in zijn vroegere habitat te introduceren.
Een verloren bevolking herontdekken
Onderzoekers onder leiding van Ahmed Al-Boug van het National Center for Wildlife in Riyad, Saoedi-Arabië, onderzochten in 2022 en 2023 134 grotten in het noorden van Saoedi-Arabië. In vijf daarvan ontdekten ze een schatkamer: 54 skeletten en zeven opmerkelijk goed bewaarde mummies. De extreme droogte van het woestijnklimaat heeft als een natuurlijk conserveringsmiddel gewerkt, waardoor deze overblijfselen eeuwen, zelfs millennia lang kunnen blijven bestaan. Uit koolstofdatering blijkt dat de cheeta’s in leeftijd variëren van iets meer dan 100 jaar oud tot meer dan 4.200 jaar oud.
Genetische diversiteit is de sleutel
De echte waarde van deze overblijfselen ligt in hun DNA. Een nieuwe genetische analyse, gepubliceerd in Communications Earth & Environment, laat zien dat de verloren gegane Arabische cheeta’s niet genetisch uniform waren. In plaats daarvan waren ze nauw verwant aan beide Aziatische cheeta’s (A. jubatus venaticus) en Noordwest-Afrikaanse cheeta’s (A. jubatus hecki). Deze bevinding is cruciaal omdat het natuurbeschermers twee potentiële genetische bronnen biedt voor herintroductie-inspanningen.
Waarom dit van belang is: Historisch gezien zijn herintroductieprogramma’s vaak afhankelijk van beperkte genenpools, waardoor het risico op inteelt toeneemt en de levensvatbaarheid van de soort op de lange termijn wordt verminderd. De ontdekking van twee verschillende genetische lijnen biedt een kans om een veerkrachtiger populatie te vestigen.
Een voorzichtige benadering van rewilding
Het National Center for Wildlife werkt al aan het fokken van cheeta’s voor herintroductie in Saoedi-Arabië. Deze oude DNA-monsters kunnen helpen bij het selecteren van individuen met de beste kans om zich aan te passen aan de omstandigheden in de regio. Deskundigen als Liz Kierepka, een moleculair ecoloog, waarschuwen echter voor roekeloze verplaatsingen.
“Beide moderne ondersoorten zijn ook ernstig bedreigd… Het verplaatsen van cheeta’s uit deze toch al kleine, worstelende populaties heeft het potentieel om nieuwe problemen voor de donorpools te veroorzaken.”
De huidige populaties van beide ondersoorten zijn zo kwetsbaar dat het verwijderen van individuen voor herintroductie hen verder zou kunnen destabiliseren. Daarom moet elk herwilderingsproject voortgaan met een zorgvuldige genetische analyse om donorcheeta’s te identificeren met eigenschappen die het meest geschikt zijn om te overleven in Arabië.
De toekomst van Arabische cheeta’s
De ontdekking van deze oude overblijfselen betekent een belangrijke stap voorwaarts in de poging om cheeta’s terug te brengen naar Arabië. Verder onderzoek naar de genomen van deze dieren kan specifieke aanpassingen aan het licht brengen die herintroductie succesvoller kunnen maken. Hoewel er nog uitdagingen blijven bestaan, is de mogelijkheid om deze prachtige roofdieren opnieuw over het Arabische zand te zien sprinten nu realistischer dan ooit tevoren.
