De Braziliaanse Cerrado, een uitgestrekte savanne die ongeveer 26% van het land beslaat, herbergt een verrassend klimaatgeheim. Uit nieuw onderzoek blijkt dat dit vaak over het hoofd geziene ecosysteem meer koolstof per oppervlakte-eenheid opslaat dan het Amazone-regenwoud, een cruciaal feit dat vaak ontbreekt in de mondiale koolstofboekhouding. Dit gaat niet alleen over biodiversiteit; het gaat over waterveiligheid, regionale klimaatregulering en het lot van duizenden jaren oude koolstofafzettingen.
De koolstofsuperkracht van de Cerrado
De wetlands van de Cerrado, gevoed door grondwater, accumuleren koolstof in hun drassige bodems in een tempo zes keer hoger dan de vegetatie in het Amazonegebied. Deze wetlands fungeren als enorme koolstofputten en slaan naar schatting 1.200 ton koolstof per hectare op. Om dat in perspectief te plaatsen: hoewel de bodem technisch gezien volgens strikte definities geen “turf” is, bevat deze vanwege zijn enorme volume een vergelijkbare koolstofdichtheid.
De studie, gepubliceerd in New Phytologist, vult een aanzienlijke datalacune op in het onderzoek naar de tropische koolstofcyclus. Onderzoekers groeven – letterlijk – diep en haalden op zeven locaties meterslange bodemkernen, waarbij koolstoflagen werden blootgelegd die wel 20.000 jaar teruggaan. Dit tijdperk onderstreept het onomkeerbare verlies als deze ecosystemen worden aangetast.
Waarom dit er nu toe doet
De wetlands van de Cerrado beslaan ruwweg 8% van het bioom (16,7 miljoen hectare), maar hun potentieel voor koolstofopslag wordt grotendeels genegeerd in de nationale boekhouding van Brazilië. Dit toezicht is van cruciaal belang omdat veranderingen in landgebruik, landbouw en klimaatverandering deze systemen nu al bedreigen. Het onderzoeksteam ontdekte dat 70% van de uitstoot van wetlands plaatsvindt tijdens het droge seizoen, wat betekent dat droogtes een snelle koolstofuitstoot kunnen veroorzaken als de bodem uitdroogt.
Dit is geen academisch detail. De Cerrado staat al onder druk als een ‘opofferingsbioom’, dat eisen op het gebied van landgebruik absorbeert die anders op het beter beschermde Amazonegebied terecht zouden komen. Deze dynamiek is gebrekkig, omdat de waterstromen van de Cerrado de Amazone ondersteunen, wat betekent dat de degradatie ervan het bos ondermijnt dat het juist moet sparen.
De beleidskloof
De Braziliaanse wet biedt enige bescherming van wetlands, maar slaagt er vaak niet in de waterbronnen die deze waterbronnen in stand houden te beschermen. Zonder holistisch waterbeheer en strengere regels voor landgebruik loopt de koolstofput van de Cerrado gevaar. De kwestie is urgent: deze ecosystemen verdwijnen ‘stil en onzichtbaar’, met weinig erkenning van beleidsmakers of de mondiale wetenschappelijke gemeenschap.
“Als we de koolstof die zich in de Cerrado gedurende millennia heeft opgehoopt, kwijtraken, kunnen we deze niet zo gemakkelijk terugbrengen”, zegt ecoloog Amy Zanne.
De bevindingen onderstrepen de noodzaak van betere bescherming, inclusief wetten die de connectiviteit van grondwater erkennen en duurzaam watergebruik afdwingen. Het negeren van de cruciale rol van de Cerrado zal niet alleen de regionale klimaatverandering versnellen, maar ook de mondiale klimaatdoelstellingen ondermijnen.
