Uit nieuw onderzoek blijkt dat zelfs tijdens de meest extreme ijstijd in de geschiedenis van de aarde – de Sturtian-ijstijd (717-658 miljoen jaar geleden) – het klimaat op de planeet niet helemaal bevroren was. Wetenschappers die oude gesteenten in Schotland bestuderen, hebben bewijs gevonden dat de jaarlijkse, tienjarige en honderdjarige klimaatcycli aanhouden ondanks de bijna totale mondiale ijsbedekking. Dit betekent dat bekende patronen zoals seizoenen, zonnecycli en zelfs El Niño-achtige oscillaties nog steeds actief zijn in een wereld waar het grootste deel van de oceaan bevroren was.
Het bewijs: gelaagde rotsen als tijdcapsules
De studie, geleid door professor Thomas Gernon aan de Universiteit van Southampton, onderzocht 2.600 individuele sedimentlagen uit de Port Askaig-formatie op de Garvellach-eilanden. Elke laag vertegenwoordigt één jaar van afzetting, waardoor in feite een gedetailleerd historisch overzicht van de klimaatomstandigheden ontstaat. Deze rotsen zijn opmerkelijk omdat ze het volledige scala aan klimaatritmes behouden die we vandaag de dag kennen: jaarlijkse seizoenen, zonnecycli en jaarlijkse schommelingen. De onderzoekers ontdekten deze cycli door microscopische analyse van de gesteentelagen, die waarschijnlijk zijn ontstaan uit seizoensgebonden vries-dooicycli onder de ijsbedekking.
Waarom dit ertoe doet: ons begrip van extreem klimaat uitdagen
Deze ontdekking is belangrijk omdat het de lang gekoesterde veronderstelling in twijfel trekt dat de klimaatvariabiliteit werd onderdrukt tijdens Sneeuwbalaarde. Tot nu toe was het onbekend of dergelijke oscillaties überhaupt konden bestaan op een volledig bevroren planeet. Het feit dat ze dat deden suggereert dat zelfs kleine openingen in de ijsbedekking ervoor zouden kunnen zorgen dat bekende klimaatmodi opnieuw de kop opsteken. Klimaatsimulaties bevestigen dit: slechts 15% van het oceaanoppervlak dat ijsvrij blijft, zou atmosfeer-oceaan-interacties kunnen veroorzaken die vergelijkbaar zijn met die van vandaag.
Het ‘Slushball’-scenario: een meer dynamische sneeuwbalaarde?
De bevindingen ondersteunen het idee dat Sneeuwbalaarde geen statische, volledig bevroren toestand was. In plaats daarvan werd het waarschijnlijk onderbroken door periodes waarin kleine stukjes open oceaan ontstonden, waardoor de klimaatvariabiliteit kon blijven bestaan. Deze perioden, ook wel ‘slushball’- of ‘waterbelt’-toestanden genoemd, suggereren dat de planeet dynamischer was dan eerder werd gedacht, zelfs tijdens de diepste bevriezing.
“Deze rotsen zijn buitengewoon”, zegt Dr. Chloe Griffin, co-auteur van het onderzoek. “Ze fungeren als een natuurlijke datalogger en registreren jaar na jaar veranderingen in het klimaat tijdens een van de koudste periodes in de geschiedenis van de aarde.”
Concluderend laat dit onderzoek zien dat het klimaatsysteem van de aarde een inherente neiging heeft om te oscilleren, zelfs onder de meest extreme omstandigheden. De ontdekking van klimaatcycli binnen Snowball Earth suggereert dat zelfs een gedeeltelijk bevroren planeet bekende weerpatronen kan ervaren, waardoor ons begrip van hoe ijstijden werken opnieuw vorm krijgt.
Bron: Griffin, C., Fu, M., & Gernon, T. (2026). Tijdens de cryogene ijstijd vonden interjaarlijkse tot multidecadale klimaatschommelingen plaats. Earth and Planetary Science Letters, 679, 119891. https://doi.org/10.1016/j.epsl.2026.119891
