De verouderende daminfrastructuur in de Verenigde Staten wordt steeds kwetsbaarder voor instorting als gevolg van grondbewegingen, door het klimaat veroorzaakte extreme weersomstandigheden en onvoldoende financiering voor reparaties. Uit nieuw onderzoek waarbij gebruik wordt gemaakt van satellietgegevens blijkt dat duizenden dammen in het hele land mogelijk in een slechtere staat verkeren dan eerder werd aangenomen, wat een groeiende bedreiging vormt voor de openbare veiligheid en kritieke infrastructuur.
Verborgen structurele zwakheden
Analyse van satellietbeelden heeft tientallen dammen geïdentificeerd, waaronder de grootste in Texas (Livingston Dam), die tekenen van instabiliteit vertonen als gevolg van verschuivende grond eronder. Deze bewegingen, die vaak niet worden opgemerkt door traditionele inspecties, kunnen scheuren en structurele verzwakking veroorzaken, vooral wanneer verschillende delen van de dam met verschillende snelheden bewegen.
Onderzoekers van Virginia Tech en het United Nations University Institute for Water, Environment and Health hebben bewijs gevonden van aanzienlijke vervorming in 41 risicovolle hydro-elektrische dammen in 13 staten en Puerto Rico. De Livingston Dam zinkt bijvoorbeeld aan de noordkant, terwijl hij aan de zuidkant met ongeveer 8 millimeter per jaar stijgt. Hoewel ze niet onmiddellijk catastrofaal zijn, vereisen dergelijke discrepanties onmiddellijk onderzoek.
Dit is geen theoretisch risico. De tragische ineenstorting in 2023 van twee dammen in Libië, met tot 24.000 doden tot gevolg, onderstreept de verwoestende gevolgen van het falen van dammen die verband houden met veranderingen in de landhoogte. Een onderzoek uit 2025 bevestigde dat de Libische dammen al structureel aangetast waren als gevolg van jarenlange vervorming.
Klimaatverandering vergroot het probleem
Grondverschuivingen zijn slechts een stukje van de puzzel. De VS hebben ruim 92.600 dammen, waarvan er 16.700 geclassificeerd zijn als “potentieel met hoog gevaar” – wat betekent dat het falen ervan verlies van mensenlevens en enorme materiële schade kan veroorzaken. De meeste zijn meer dan 50 jaar geleden gebouwd en ongeveer 2.500 daarvan vereisen reparaties die miljarden kosten, maar die nog steeds niet zijn opgelost.
De opwarming van de aarde verergert het probleem. Veranderende regenpatronen, toegenomen droogte in sommige regio’s en frequentere extreme weersomstandigheden zorgen ervoor dat dammen buiten hun oorspronkelijke ontwerpgrenzen komen. Uit een recent onderzoek is gebleken dat het risico op damoverschrijding – wanneer het water de capaciteit van de dam overschrijdt en stroomafwaarts overstroomt – de afgelopen vijftig jaar bij 33 dammen is gestegen, waaronder de Whitney Dam in Texas en de Milford Dam in Kansas, waardoor de bevolking in steden als Waco en Junction City wordt bedreigd.
Het financieringstekort
Om dit probleem op te lossen zijn enorme investeringen nodig. Alleen al het herstel van de meest kritieke dammen kost naar schatting 37,4 miljard dollar, een cijfer dat blijft stijgen naarmate de reparaties worden uitgesteld. Veel eigenaren van dammen, vooral kleinere entiteiten, kunnen het noodzakelijke onderhoud niet betalen.
Satellietmonitoring biedt een potentieel systeem voor vroegtijdige waarschuwing, maar de implementatie ervan brengt ook kosten met zich mee. Terwijl sommige experts sceptisch zijn over de enige afhankelijkheid van satellietgegevens, zien anderen het als een waardevol instrument om prioriteit te geven aan reparaties en catastrofale storingen te voorkomen.
“Het identificeren van problemen bij dammen is van cruciaal belang om storingen te voorkomen”, zegt John Roche, toezichthouder op dammen in Maryland. “Het gebrek aan tijdige rehabilitatie… zal leiden tot grotere risico’s voor de openbare veiligheid.”
De combinatie van verouderende infrastructuur, klimaatverandering en beperkte financiering creëert een gevaarlijke situatie. Satellieten kunnen helpen bij het identificeren van dammen die risico lopen, maar de ultieme oplossing ligt in het prioriteren van reparaties en het investeren in de veerkracht van de nationale waterinfrastructuur op lange termijn.
